اثر داروی اولانزابین بر وزن و متابولیسم در بیماران تازهتشخیص اسکیزوفرنی
Olanzapine-Induced Weight Gain and Glycolipid Metabolism Aberrations in First-Episode and Antipsychotic-Naïve Schizophrenia Patients
مقدمه
اسکیزوفرنی یکی از اختلالات روانی جدی است که درمان آن معمولاً با داروهای ضدروانپریشی انجام میشود. یکی از رایجترین داروها، اولانزابین (Olanzapine) است که اثرات بسیار مؤثری در کنترل علائم مثبت و منفی بیماری دارد. با این حال، افزایش وزن و تغییرات متابولیک از عوارض شایع آن محسوب میشوند.
طراحی و روش مطالعه
یک مطالعه داوریشده روی ۷۴ بیمار تازهتشخیص اسکیزوفرنی (که هیچگاه داروی ضدروانپریشی مصرف نکرده بودند) انجام شد. گروه کنترل شامل ۵۸ فرد سالم بود.
بیماران به مدت ۴ هفته تحت درمان با اولانزابین قرار گرفتند و شاخصهای زیر بررسی شد:
- وزن و BMI
- قند خون ناشتا (FPG)
- انسولین خون
- هورمونهای متابولیک مانند لپتین (Leptin) و آدیپونکتین (Adiponectin)
- شاخصهای حساسیت به انسولین (HOMA-IR, QUICKI, HOMA-ISI)
نتایج
قبل از درمان
- بیماران نسبت به گروه کنترل:
- انسولین بالاتر
- LDL بالاتر
- حساسیت به انسولین پایینتر
- سطح آدیپونکتین کمتر
پس از ۴ هفته درمان با اولانزابین
- افزایش BMI حدود ۱ واحد
- افزایش انسولین، HOMA-IR و لپتین
- کاهش FPG و کاهش حساسیت به انسولین (QUICKI و HOMA-ISI)
نکته مهم: سطح قند خون ناشتا در ابتدای درمان میتواند پیشبینیکننده میزان افزایش وزن در طول درمان باشد.
نتیجهگیری
- بیماران تازهتشخیص اسکیزوفرنی حتی قبل از مصرف دارو مستعد مشکلات متابولیک هستند.
- مصرف کوتاهمدت اولانزابین باعث افزایش وزن و کاهش حساسیت به انسولین میشود.
- پایش دقیق وزن و شاخصهای متابولیک از همان ابتدا ضروری است.
- تغییرات متابولیک قابل پیشبینی هستند و میتوان از آنها برای طراحی استراتژیهای پیشگیرانه استفاده کرد، مانند رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم.
منابع
- Li S, et al. Olanzapine-Induced Weight Gain and Glycolipid Metabolism Aberrations in First-Episode and Antipsychotic-Naïve Schizophrenia Patients: A Longitudinal Study. 2025. PubMed
- PubMed Central. Olanzapine metabolic effects in schizophrenia. PMC